ေခါင္းေဆာင္မႈ ေပ်ာက္ဆုံးေနေသာ ကမာၻႀကီးႏွင့္ အရည္အခ်ငး္မျပည့္မွီေသာ အင္အားႀကီးနုိင္ငံမ်ား

ေခါင္းေဆာင္မႈ ေပ်ာက္ဆုံးေနေသာ ကမာၻႀကီးႏွင့္ အရည္အခ်ငး္မျပည့္မွီေသာ အင္အားႀကီးနုိင္ငံမ်ား

လြန္ခဲ့ေသာ ၇၅ ႏွစ္က ကမာၻေခါင္းေဆာင္ႀကီးမ်ားသည္ စစ္ပြဲႀကီး ကို ဆင္ႏႊဲေနရစဥ္တြင္ပင္ စစ္ႀကီးၿပီးဆုံးက ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ကို မည္သို႔မည္ပုံ ထိန္းသိမ္းသြားၾကမည္ကို ပုံစံခ် ခဲ့ၾကသည္။ ယခုအခ်ိန္၌လည္း ထိုသို႔ လုပ္ရန္ လိုအပ္လာေနၿပီ ျဖစ္သည္။
**********************

ဂ်ပန္တို႔ ပုလဲဆိပ္ကမ္းကို ဝင္ေရာက္ တိုက္ခိုက္ၿပီး ရက္သတၱပတ္ အနည္းငယ္ အၾကာတြင္ ဝင္စတန္ ခ်ာခ်ီသည္ အိမ္ျဖဴေတာ္သို႔ ေရာက္ရွိလာခဲ့၏။ထိုအခ်ိန္တြင္ အေမရိကန္ သမၼတ ဖရန္ကလင္ ႐ုစ္ဘဲလ္ သည္ စစ္ႀကီးၿပီးလွ်င္ တည္ေဆာက္ၾကမည့္ ကမာၻလုံၿခဳံေရး အား ထိန္းသိမ္းႏိုင္မည့္ အဖြဲ႕အစည္းႀကီး၏ အမည္အား မည္သို႔ ေပးရမည္ ကို ေခါင္းေျခာက္ေအာင္ စဥ္းစားေနခ်ိန္ ျဖစ္သည္။

ထိုည က ဧည့္သည္ ျဖစ္သူ ခ်ာခ်ီ ၏ အိပ္ခန္း တံခါးကို ခပ္ျပင္းျပင္း ေခါက္သံၾကားရသျဖင့္ ခ်ာခ်ီ လည္း ေရခ်ိဳးမည့္ဆဲဆဲ မ်က္ႏွာသုတ္ပုဝါကို ခါးတြင္ ပတ္ကာ တံခါးဖြင့္ေပးလိုက္ရာ တံခါးဝတြင္ လြန္စြာ တက္ႂကြေသာ မ်က္ႏွာေပးႏွင့္ ရပ္ေနသူ ႐ုစဘဲလ္ ကို ေတြ႕လိုက္ရသည္။

႐ုစ္ဘဲလ္က ခ်က္ျခင္း ဆိုသလို နာမည္ကို စဥ္းစားလို႔ ရၿပီ ျဖစ္ေၾကာင္း၊ တဆက္တည္း ဆိုသလို သူ၏ႏႈတ္ဖ်ားက ထြက္လာေသာ စကားသည္က “UNITED NATIONS” ပင္ ျဖစ္ေပသည္။

ကမာၻေခါင္းေဆာင္မ်ားက ႏိုင္ငံေရး နယ္ပယ္တြင္သာ မက စီးပြားေရး တြင္လည္း အလားတူ ဖြဲ႕စည္းရန္ ႀကံလာခဲ့သည္။ ဤသို႔ျဖင့္ ၁၉၄၄ ဇူလိုင္လတြင္ နယူး ဟမ္ရႈိင္ယား ရွိ ဘရက္တန္ ဝုဒ္ ၿမိဳ႕ ေမာင့္ ဝါရွင္တန္ ဟိုတယ္ ၌ ျပဳလုပ္ေသာ ညီလာခံ တြင္ ကမာၻ႔ဘဏ္ ႏွင့္ ကမာၻ႔ေငြေၾကးရံပုံေငြ အဖြဲ႕ႀကီး တို႔ ေပၚေပါက္လာခဲ့ရျပန္သည္။

ကုလသမဂၢ ဆိုေသာ ကမာၻ႔လုံၿခဳံေရး အဖြဲ႕အစည္းႀကီး တရပ္ထူေထာင္ရန္ ဝါရွင္တန္ ရွိ ဒမ္ဘာ အုတ္ခ္ တြင္ အစီအစဥ္မ်ား ခ်ျပခဲ့ၿပီး က႐ိုင္းမီးယားရွိ ေယာလ္တာ တြင္ ႀကီးသုံးႀကီး ျဖစ္ေသာ ခ်ာခ်ီ၊ ႐ုစ္ဘဲလ္ႏွင့္ စတာလင္တို႔က သေဘာတူခဲ့ၾကသည္။

ဤသို႔ျဖင့္ ဟစ္တလာ သည္ ဘာလင္ ၿမိဳ႕၏ ဘန္ကာထဲတြင္ သက္ရွိထင္ရွား ရွိေနခဲ့စဥ္ ၁၉၄၅ ခုႏွစ္ ဇြန္လ ၂၆ ရက္ေန႔ ၌ ကုလသမဂၢ ပဋိညာဥ္ စာတမ္းကို ဆန္ဖရန္စစၥကို တြင္ လက္မွတ္ေရးထိုးခဲ့ၾကသည္။ ကုလသမဂၢဟု အမည္ကို ပထမဆုံး ခ်ျပခဲ့သည့္ ႐ုစ္ဘဲလ္ကေတာ့ ကြယ္လြန္သြားခဲ့ၿပီ ျဖစ္ေသာ္လည္း သူ႔ေနရာကို ဆက္ခံသည့္ ထ႐ူးမင္းမွ ‘ယေန႔သည္ ကမာၻသမိုင္းတြင္ ႀကီးျမတ္ေသာ ေန႔ႀကီး တေန႔ ျဖစ္လာေပေတာ့မည္၊ ႏိုင္ငံမ်ားက စစ္ပြဲႀကီးမ်ား အဆုံးသတ္ႏိုင္ေရး အတြက္ မိမိတို႔၏ ကြဲလြဲခ်က္မ်ားကို ေဘးခ်ိတ္ၿပီး မယိမ္းမယိုင္ ခိုင္ၿမဲေသာ ယုံၾကည္ခ်က္ ျဖင့္ အားထုတ္သြားၾကမည္ဟု သံဓိဠာန္ ျပဳေသာ ေန႔ ဟုလည္း တြင္က်န္ခဲ့ေပေတာ့မည္” ဟု က်ဴးရင့္ခဲ့သည္။

သို႔ေသာ္ ကမာၻသူ ကမာၻသားမ်ား၏ အားတက္႐ႊင္လန္းမႈက ၾကာၾကာမခံခဲ့။ မၾကာမီ ႏွစ္အနည္းငယ္ အတြင္းမွာပင္ စစ္ေအးတိုက္ပြဲႀကီး စတင္လာခဲ့ၿပီ ျဖစ္သည္။ ကုလသမဂၢ အဖြဲ႕ႀကီး၏ ပထမဆုံး အတြင္းေရးမႉးခ်ဳပ္ ျဖစ္လာသူ ဒမ္ဟက္မာရႈိးက မိမိတို႔ အဖြဲ႕ႀကီးသည္ လူ႔အႏြယ္ဝင္မ်ားကို နတ္ျပည္သို႔ ပို႔ေဆာင္ေပးမည္ မဟုတ္ပဲ ငရဲတြင္းကသာ ကယ္တင္ရန္ ျဖစ္သည္ဟု အားေပးလာခဲ့သည္။

အဖြဲ႕ဝင္ ၅၁ ႏိုင္ငံ ႏွင့္ စတင္ဖြဲ႕စည္းခဲ့ေသာ ကုလသမဂၢသည္ စစ္ေအးတိုက္ပြဲႀကီး အတြင္းမွာပင္ ႏိုင္ငံအသီးသီး ကိုလိုနီ ကြၽန္ဘဝ မွ လြတ္ေျမာက္လာခဲ့ျခင္း၊ ဆိုဗီယက္ အင္ပိုင္ယာႀကီး ၿပိဳကြဲခဲ့ျခင္းမ်ားေၾကာင့္ အဖြဲ႕ဝင္ ၁၉၃ ႏိုင္ငံ အထိ တိုးပြားလာခဲ့သည္။ ယင္းႏွင့္ အတူ စည္းမ်ဥ္းခံ ကမာၻစနစ္ႀကီး တခုလည္း ေပၚေပါက္လာခဲ့ရသည္။

သို႔ေသာ္ ယခုအခ်ိန္အထိ စည္းမ်ဥ္းခံ စနစ္ တခု အၿမဲလို တည္ၿမဲခဲ့သည္ကို မႀကဳံဖူးေသးေပ။ ကမာၻႀကီး ၏ အင္အား ခ်ိန္ခြင္လွ်ာ ေျပာင္းလဲလာမႈ ကို စနစ္က အမွီ မလိုက္ႏိုင္ပဲ တေျဖးေျဖး ႏွင့္ လႈိက္စား လာခဲ့သည္ခ်ည္းသာ ျဖစ္သည္။ ၁၈၁၅ တြင္ ဗီယင္နာ ကြန္ဂရက္ အၿပီး ၿငိမ္းခ်မ္းေရး လုပ္ငန္းစဥ္မ်ား ႏွင့္ ၁၉၁၉ ဗာဆိုင္းစာခ်ဳပ္ မ်ား အသီးသီး ၿပိဳလဲသြားခဲ့ရသည္။ အင္အားႀကီး ႏိုင္ငံတခုမွ မိမိတို႔ ဆုပ္ကိုင္ထားေသာ အာဏာကို အျခားအင္အားႀကီး ႏိုင္ငံတခုသို႔ လႊဲေျပာင္းေပးရဖို႔ ႀကဳံလာတိုင္း စစ္ပြဲႀကီး မ်ား ေပၚေပါက္ခဲ့ရသည္ခ်ည္းပင္ မဟုတ္ပါလား၊ (ဤေနရာတြင္ ခြၽင္းခ်က္ ဆို၍ ၿဗိတိသွ် တို႔ မွ ၎တို႔အာဏာကို အေမရိကန္သို႔ ေ႐ႊ႕လ်ားသြားခဲ့ျခင္းတြင္သာ စစ္ပြဲႀကီး ျဖစ္မလာခဲ့သည္ကို ေတြ႕ရသည္)

ကိုဗစ္-၁၉ သည္ကား လူအႏြယ္ဝင္မ်ား အတြက္ မႀကဳံစဖူး စိမ္ေခၚမႈႀကီး ျဖစ္လာသည့္ အခါတြင္ေတာ့ လူအႏြယ္ဝင္မ်ားသည္ ၎တို႔အေပၚ အစဥ္အဆက္ ေစစား ဦးေဆာင္ခဲ့သည့္ အေမရိကန္ကို အားကိုးတႀကီး ေမာ့ၾကည့္လာၾကသည့္အခါ တြင္ မည္သူမွ် မေတြ႕ရေတာ့ပဲ ထိုေနရာတြင္ ဟာလာဟင္းလင္းႀကီး ျဖစ္ေနသည္ကိုသာ ေတြ႕ျမင္ခဲ့ၾကရသည္။

အေမရိကန္ သမၼတ သည္ ၎အေပၚ က်ေရာက္လာသည့္ ႀကီးမားေသာ တာဝန္ႀကီး ဆိုသည္ကို သိနားလည္ျခင္း မရွိ႐ုံမက ေဆးၿမီးတို မ်ား အေၾကာင္းသာ ေဟာေျပာပို႔ခ်ေနသည္။ ထိုကပ္ေရာဂါႀကီးကို စုေပါင္းညီညာစြာ တြန္းလွန္ႏိုင္ေရး အတြက္ ႏိုင္ငံမ်ားကို စု႐ုံး ဦးေဆာင္ရမည့္အစား တ႐ုတ္ အေပၚ အျပစ္ပုံခ်ရင္း အခ်ိန္ကုန္လြန္ခဲ့သူ ျဖစ္သည္။ ထိုမွ်သာမကေသး ကမာၻက်န္းမာေရး အတြက္ တာဝန္ယူ ေနေသာ အဖြဲ႕ႀကီးမွ ႏႈတ္ထြက္ရန္ပင္ ၿခိမ္းေျခာက္ခဲ့သည္။ ကပ္ေရာဂါ ေဘးဆိုးႀကီးအတြက္ ကမာၻ႔ေခါင္းေဆာင္မ်ားသည္ စုေပါင္း လုပ္ဖို႔ေနေနသာသာ ေၾကျငာခ်က္ တေစာင္ပင္ မထုတ္ႏိုင္ခဲ့။ မတ္လ အတြင္း က်င္းပေသာ G-7 ထိပ္သီး အစည္းအေဝးတြင္ အေမရိကန္ ႏိုင္ငံျခားေရး ဝန္ႀကီး မိုက္ ပြန္ပီယိုမွ ေၾကျငာခ်က္တြင္ “ဝူဟန္ ဗိုင္းရပ္စ္” ဟု ထည့္သြင္း ေဖၚျပရမည္ဟု ေျပာလာသျဖင့္ ပြဲပ်က္သြားခဲ့ရသည္။

တ႐ုတ္ ၏ ဗိုင္းရပ္စ္ အေပၚ အစပိုင္းတြင္ ဖုံးကြယ္ရန္ အလြဲလြဲ အေခ်ာ္ေခ်ာ္ ႀကိဳးစားခဲ့ေသးေသာ္လည္း မေအာင္ျမင္သည့္ အခါတြင္မွ ျပင္းထန္ေသာ ပိတ္ဆို႔မႈမ်ား ျပဳလုပ္လာခဲ့သျဖင့္ ေအာင္ျမင္မႈမ်ား ရခဲ့ၿပီး ယင္း အေပၚ လက္သီးလက္ေမာင္း တန္းလာခဲ့ၾကျပန္သည္။ ၎တို႔ ေက်းဇူးကို တသသ ျဖစ္ေနေစရန္ ႏိုင္ငံမ်ားအား ဗိုင္းရပ္စ္ အတြက္ အေထာက္အကူပစၥည္းမ်ား တင္ပို႔လာၾကသည္။ ဥေရာပႏိုင္ငံမ်ားကေတာ့ ၎တို႔ တခါက လြန္စြာ ဂုဏ္ယူဝင့္ႂကြားခဲ့ၾကသည့္ နယ္ျခားမဲ့ ရွင္အန္း ဧရိယာကို ပိတ္ဆို႔လိုက္ၾကသည္။ ကုလသမဂၢ လုံၿခဳံေရး ေကာင္စီကေတာ့ ဘယ္ဆီေရာက္ေနမွန္း မသိ ေပ်ာက္ဆုံးေနၿပီ ျဖစ္သည္။

စည္းမ်ဥ္းခံ ကမာၻ႔စနစ္ႀကီးက ေအာက္ေျခမွ လႈပ္ခါ လႈိက္စားလာေနၿပီ ျဖစ္သည္။ ၂၀၀၇-၀၈ အတြင္း ျဖစ္ေပၚခဲ့ေသာ ဘ႑ာေရး အက်ပ္အတည္းႀကီးေၾကာင့္ ႏိုင္ငံတကာ အဖြဲ႕အစည္းမ်ား အေပၚ စိတ္ပ်က္လာမႈ ႏွင့္ အတူ လူၿပိန္းႀကိဳက္ ဝါဒမ်ား တြင္က်ယ္လာခဲ့သည္။ ထိုသို႔ ေသာ အေနအထားမ်ား ေပၚေပါက္ လာေနသည့္တိုင္ ကုလ တြင္ ဗီတိုအာဏာ စြဲကိုင္ခြင့္ရေနသည့္ စစ္ႏိုင္ ႏိုင္ငံႀကီးမ်ားက ၎တို႔ ရရွိထားေသာ အာဏာမ်ားကို ယစ္မူးေနကာ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး လုပ္ရန္ ျငင္းဆန္ေနခဲ့ၾကသည္။ ကုလ ၏ စည္းမ်ဥ္းမ်ားကေတာ့ ရွိေနဆဲ ျဖစ္ေသာ္လည္း ၎တို႔ကိုယ္ႏႈိက္က လ်စ္လ်ဴရႈလာခဲ့ၾကသည္။ ႐ုရွားသည္ ေျပာင္ေျပာင္တင္းတင္းပင္ ယူကရိန္း ပိုင္နယ္ တစိတ္တေဒသ ကို ဝင္ေရာက္သိမ္းပိုက္ခဲ့သည္။ တ႐ုတ္ကလည္း ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္အား ၎တို႔ပိုင္ ေရအိုင္ႀကီးအလား ထင္တိုင္းႀကဲလာခဲ့ၾကသည္။

အေမရိကန္ကေတာ့ စည္းမ်ဥ္းခံ စနစ္ႀကီး ကို ထိန္းသိမ္းရမည့္ ကုန္က်စရိတ္ အတြက္ ျငည္းညဴလာၾကၿပီး သူ႔တို႔ကိုယ္သူတို႔ လူပုကေလးမ်ား ၏ ႀကိဳးႏွင့္ တုပ္ျခင္း ခံထားရသည့္ ‘ဂူလီဗာ” အလား တင္စား ေျပာဆိုလာၾကသည္။ ၎တို႔သည္လည္း ကုလသမဂၢ၏ အခြင့္အာဏာ မေပးပဲႏွင့္ ၿဗိတိန္ႏွင့္ အတူ အီရတ္ကို ဝင္ေရာက္က်ဴးေက်ာ္ခဲ့ၾကၿပီး ျဖစ္သည္။ ေနာက္ပိုင္း ဘာရက္ အိုဘာမား သည္ ႏိုင္ငံတည္ေဆာက္ေရး ဆိုကာ ႏိုင္ငံတကာ ရင္ျပင္မွ မသိမသာ ဆုတ္ခြာစျပဳလာခဲ့သည္။ လက္ရွိတြင္ေတာ့ ကုလသမဂၢ စနစ္ႀကီးကို ဦးေဆာင္ ဖန္တီးခဲ့သည့္ ႏိုင္ငံ၏ သမၼတ ျဖစ္သူသည္ အဆိုပါ စနစ္ႀကီးကို ၿဖိဳဖ်က္ရန္ ဝန္ခ်ီစက္ႀကီး အေပၚ တက္ထိုင္ေနၿပီ ျဖစ္သည္။

ကမာၻရာသီဥတု ထိန္းသိမ္းေရး ပဲရစ္ သေဘာတူညီခ်က္ ႏွင့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကို ထိန္းသိမ္းႏိုင္မည့္ အီရန္ န်ဴကလီးယား သေဘာတူညီခ်က္မ်ား ကို ေပလ်ကံ ျပဳခဲ့သည္။ေနတိုး မဟာမိတ္မ်ား အေပၚ ထားရွိရမည့္ ကတိကဝတ္မ်ားကိုလည္း ေလးစားလိုက္နာျခင္း မရွိေတာ့။ ကမာၻကုန္သြယ္ေရး အဖြဲ႕ႀကီးအတြက္ ခန႔္အပ္ရန္ အဆိုျပဳထားသည့္ တရားသူႀကီး အားလည္း ပိတ္ဆို႔ျပစ္လိုက္ျပန္သျဖင့္ လုပ္ငန္းလည္ပတ္မႈ မ်ား ရပ္ဆိုင္းသြားခဲ့ရသည္။ ထိုမွ်မကေသး အီးယူ ကိုပင္ “ရန္သူ” ဟု ေခၚေဝၚ သုံးစြဲခဲ့သည္။ မထင္လွ်င္ မထင္သလို ႏိုင္ငံမ်ား ႏွင့္ ေခါင္းေဆာင္မ်ားကို စီးပြားေရး ဒဏ္ခတ္မႈမ်ား အလြန္အကြၽံ ျပဳလုပ္လာသျဖင့္ ေဒၚလာ အေပၚ မွီခိုေနရမႈကို ေလ်ာ့ခ်ျပစ္ရန္ ႏိုင္ငံမ်ားက ပူးေပါင္းႀကံစည္လာေနၿပီ ျဖစ္သည္။

ယူနက္စကို ႏွင့္ လူ႔အခြင့္အေရး ေကာင္စီမွလည္း ယခုထိ ႏႈတ္မထြက္ေသးသည္ကိုပင္ တအံ့တဩ ျဖစ္လာေနၾကသည္။ သို႔ေသာ္ ထိုအဖြဲ႕ႀကီးမ်ားတြင္ ပါသည္ဆို႐ုံသာ ရွိေတာ့သည္။ သူ၏ အေမရိကား ပထမဆိုေသာ အေျပာအဆိုမ်ားက ႏိုင္ငံေပါင္းခ်ဳပ္ အသင္းႀကီးတြင္ မပါဝင္ရန္ လႈံ႕ေဆာ္ေျပာဆိုခဲ့ဘူးသည့္ အထက္လႊတ္ေတာ္ အမတ္ ဟင္နရီ ကက္ေဘာ့ ေလာ့ခ်္ ႏွင့္ သြားဆင္ေနၿပီး ႐ုစဘဲ့ ႏွင့္ ထ႐ူးမင္းတို႔၏ ႏိုင္ငံစုံ ပူးေပါင္းေရး ဝါဒ ႏွင့္ ေျပာင္ေျပာင္ႀကီး ဆန႔္က်င္လ်က္ ရွိေနသည္။ “အနာဂတ္သည္ ဂလိုဘယ္လစ္ မ်ား အတြက္ မဟုတ္ မ်ိဳးခ်စ္မ်ား အတြက္ ျဖစ္သည္ဟု ယမန္ႏွစ္က ကုလ အေထြေထြ ညီလာခံ တြင္ ေျပာဆိုသြားခဲ့ျပန္သည္။

ထိုသို႔ေသာ အေၾကာင္းမ်ားေၾကာင့္ ကုလသမဂၢ အဖြဲ႕ႀကီး အဖို႔ ၇၅ ႏွစ္ေျမာက္ စိန္ရတု အတြက္ မေပ်ာ္႐ႊင္ရေတာ့ပဲ ရင္တမမ ႏွင့္ ျဖစ္လာေနရသည္။

လက္ရွိ ကုလသမဂၢ အတြင္းေရးမႉးခ်ဳပ္သည္ ကုလ သမဂၢ သမိုင္းကို သုံးပိုင္းခြဲျခား ျပခဲ့သည္။

အေမရိကန္ ႏွင့္ ဆိုဗီယက္တို႔ က်ားကုတ္က်ားခဲ အႏိုင္ႀကဲခဲ့သည့္ စစ္ေအးတိုက္ပြဲကာလမ်ားကို bipolar ဟု ေခၚေဝၚခဲ့သည္။ ထိုကာလမ်ားအတြင္း ၿငိမ္းခ်မ္းမႈ ထိန္းသိမ္းေရး လုပ္ငန္းမ်ားတြင္သာ ပါဝင္ႏိုင္ခဲ့သည္။

ကြန္ျမဴနစ္ ဝါဒ ၿပိဳလဲသြားၿပီးေနာက္ အေမရိကန္ တဦးတည္း ေခါင္းေထာင္ ႏိုင္ခဲ့သည့္ ကာလမ်ားကို ၎က Unipolar ဟု ဆိုသည္။ ထိုကာလတြင္ ကုလ၏ မူလရည္မွန္းခ်က္မ်ားကို တက္တက္ႂကြႂကြ အေကာင္အထည္ ေဖၚႏိုင္ခဲ့ၿပီး ကူဝိတ္ လြတ္ေျမာက္ေရး အတြက္ အေမရိကန္ ဦးေဆာင္ေသာ ႏိုင္ငံစုံတပ္ႀကီးကိုပင္ ဖြဲ႕စည္း ေစလႊတ္ႏိုင္ခဲ့သည္။ ကမာၻအႏွံ လူအစုလိုက္ အၿပဳံလိုက္ သတ္ျဖတ္မႈမ်ားကို ကာကြယ္ႏိုင္ရန္ Responsibility to protect မူ ကို ခ်ျပႏိုင္ခဲ့သည္။

ေနာက္ပိုင္းတြင္ အေမရိကန္သည္ အီရတ္ ႏွင့္ အာဖဂန္နစၥတန္ ႏြံအိုင္ႀကီး အတြင္း သက္ဆင္းသြားခဲ့ရၿပီးေနာက္ အေျခအေနမ်ား ေျပာင္းလဲသြားခဲ့ရသည္။ ကမာၻတဝွမ္းတြင္ အေမရိကန္တို႔က ၎တို႔ လက္ခံထားသည့္ တန္ဘိုးမ်ားကို အင္အား အသုံးျပဳ ျပဌာန္းလာေနၿပီလားဟု သံသယ မ်ား ျဖစ္ေပၚလာၾကသည္။ ထိုသို႔ သံသယ ျဖစ္လာေနမႈမ်ားကို အခြင့္ေကာင္းယူကာ လက္စားေခ်ရန္ အခြင့္အေရး ေစာင့္ေနေသာ ႐ုရွား ႏွင့္ စီးပြားေရး အားေကာင္းလာေသာ တ႐ုတ္တို႔က အေမရိကန္ လူတြင္က်ယ္ လုပ္ေနမႈကို စိန္ေခၚလာခဲ့ၾကၿပီ ျဖစ္သည္။ ထို႔အတြက္ လက္ရွိ ကာလသည္ ၿပီးျပတ္ျခင္း မရွိေသး၍ နာမည္ မေပးရေသးဟု ဂူတာရက္စ္ က ဝန္ခံခဲ့ၿပီး ကုလသမဂၢသည္လည္း ၎တို႔၏ အားၿပိဳင္မႈ မ်ား တြင္ ၾကားညပ္လာခဲ့ၿပီ ျဖစ္သည္။

အေမရိကန္တို႔ တဦးတည္း ဩဇာလႊမ္းမိုးေန၍ မရ။ မိမိတို႔ အတြက္လည္း ေဝစုခြဲေပးရန္ ေတာင္းဆိုလာၾကျခင္းပင္ ျဖစ္သည္။ တ႐ုတ္သည္ ယခင္က တကမာၻလုံး ကုန္ထုတ္လုပ္မႈ တြင္ ၄% သာ ရွိရာမွ ၁၆% အထိ ေရာက္ရွိလာခဲ့သည္။ ၎တို႔၏ နည္းပညာ ကုမၸဏီမ်ား ျဖစ္ေသာ အလီဘာဘာ၊ တင္းစင့္ႏွင့္ ဟြာေဝးတို႔ကလည္း ကမာၻအႏွံ႔ သို႔ ၎တို႔၏ လက္တန္ေျခတန္မ်ားကို ဆန႔္ထုတ္လာခဲ့ၾကသည္။ ကမာၻတြင္ ျပည္ပပို႔ကုန္ အမ်ားဆုံး တင္ပို႔ႏိုင္ေသာ တ႐ုတ္သည္ ယခုအခါ ကမာၻကုန္သြယ္ေရး အဖြဲ႕ခ်ဳပ္ႀကီးအား အေမရိကန္မွ ဖ်က္လို ဖ်က္ဆီး လုပ္လာေနမႈကို ဒိုင္ခံ အကာအကြယ္ေပးရသူ ျဖစ္လာခဲ့သည္။

ကမာၻ႔ဘ႑ာေရး ေလာကတြင္ ေဒၚလာသည္ လႊမ္းမိုးေနဆဲ ျဖစ္ေသာ္လည္း တ႐ုတ္ ယြမ္ေငြသည္ တေျဖးေျဖး ႏွင့္ ေနရာဝင္ယူလာေနၿပီ ျဖစ္သည္။ ကမာၻေငြေၾကးရံပုံေငြ အဖြဲ႕တြင္ေတာ့ တ႐ုတ္သည္ ေနရာမရေသးပဲ မဲေပးပိုင္ခြင့္ ၆% သာ ရွိေပေသးသည္။ သို႔ေသာ္ အဖြဲ႕ႀကီး အဖို႔ အက်ပ္အတည္း က်ေနေသာ ႏိုင္ငံမ်ား အား ေငြထုတ္ေခ်းႏိုင္ဖို႔ ႐ုန္းကန္ေနရခ်ိန္တြင္ တ႐ုတ္တို႔အား အားကိုးလာၾကသည္။ သကၠရာဇ္ ၂၀၀၀ ေနာက္ပိုင္း အာဖရိက ႏိုင္ငံမ်ားသို႔ စုစုေပါင္း ေဒၚလာ ၁၄၀ ဘီလီယံ ထုတ္ေခ်းခဲ့ၿပီး ျဖစ္သျဖင့္ တ႐ုတ္က မဲေပးပိုင္ခြင့္ ရာႏႈန္းကို မိမိတို႔ႏွင့္ ထိုက္တန္သေလာက္ တိုးျမႇင့္ေပးရန္ အေရးဆိုေနၿပီ ျဖစ္သည္။

ထိုသို႔ ကမာၻတဝွမ္းတြင္ ေျပာင္းလဲ ျဖစ္ေပၚေနမႈမ်ားက သံတမန္ေရး ႏွင့္ လုံၿခဳံေရး မ်က္ႏွာစာသို႔ ကူးစက္လာေနၿပီ ျဖစ္သည္။ ထို႔အတြက္ ကုလသမဂၢ အဖြဲ႕ႀကီးသည္ လက္ရွိ အင္အားႀကီး ႏိုင္ငံမ်ား ယွဥ္ၿပိဳင္ေနမႈတြင္ ေဘးထြက္ထိုင္ေနရၿပီေလာ ဆိုသည့္ ေမးခြန္းက သဘာဝက်စြာ ထြက္ေပၚလာခဲ့ရၿပီ ျဖစ္သည္။ ထိုအတိုင္းဆိုက မၾကာမီကာလ အတြင္း ႏိုင္ငံေပါင္းခ်ဳပ္ အသင္းႀကီး သြားရာေနာက္သို႔ ေကာက္ေကာက္ပါေအာင္ လိုက္သြားၾကေတာ့မည္ေလာ။ ထိုသို႔ အျဖစ္မခံႏိုင္ က လက္ရွိ ပိုင္ဆိုင္ေနဆဲ ျဖစ္ေသာ အရွိန္အဝါႏွင့္ လစ္ဘရယ္ စ႐ိုက္ ကို သုံး၍ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ား ကို မရမေန ျပဳလုပ္ၿပီး ေခါင္းေဆာင္မႈ ကို ျပန္လည္ ရယူရေတာ့မည္ ျဖစ္သည္။

ပထမဦးစြာ ဗိုင္းရပ္စ္ ကာကြယ္ေဆး ထုတ္လုပ္ေရး၊ ႏိုင္ငံမ်ား စီးပြားေရး ျပန္လည္ ဦးေမာ့လာေရး ႏွင့္ အႏၲရာယ္ႏွင့္ ရင္ဆိုင္ေနရေသာ ႏိုင္ငံမ်ား ကို အကူအညီေပးေရးတို႔ ႏွင့္ စတင္ရမည္ ျဖစ္သည္။ ကမာၻတဝွမ္း အငတ္ေဘး သာမက န်ဴကလီးယား လက္နက္မ်ား ျပန႔္ပြားလာမည့္ အေရးကလည္း လက္တကမ္းသာ လိုေပေတာ့သည္။

ကုလသမဂၢသည္ လူအႏြယ္ဝင္မ်ားအၾကား လူႀကိဳက္မ်ားေနဆဲပင္ ျဖစ္သည္။ လက္ရွိ အစိုးရမ်ားထက္ ပို၍ ယုံၾကည္ျခင္း ခံေနရသည့္ အဖြဲ႕အစည္းႀကီးလည္း ျဖစ္သည္။ အေမရိကန္သည္လည္း လစ္ဘရယ္ စည္းမ်ဥ္းခံ စနစ္ႀကီး၏ အလံေတာ္ကို ေနာက္တႀကိမ္ လႊင့္ထူ ၿပီး တေက်ာ့ျပန္ဝင္လာႏိုင္မည့္ အလားအလာကလည္း ရွိေနသည္။ သို႔ေသာ္ ကမာၻအေရး မ်ားတြင္ ပတ္သက္ရန္ ခ်ီတုံခ်တုံ ျဖစ္လာခဲ့မႈ၊ ကုန္သြယ္ေရး အဖြဲ႕ႀကီး ႏွင့္ ေနတိုး တို႔အား စိတ္ပ်က္လက္ပ်က္ ျဖစ္ေနမႈမ်ားက ထရန႔္မတိုင္မီကပင္ ရွိေနခဲ့ၿပီး ျဖစ္သည္။ ယမန္ႏွစ္က ျမဴးနစ္ တြင္ ျပဳလုပ္ခဲ့ေသာ ကမာၻလုံၿခဳံေရး ဆိုင္ရာ ညီလာခံႀကီးတြင္ ဂ်ိဳး ဘိုင္ဒင္ က “က်ဳပ္တို႔ ျပန္လာမွာပါ” ဟု ေျပာခဲ့ေသာ္လည္း သူ အေ႐ြးခံရလွ်င္ပင္ လက္ရွိ အေနအထား ကို ေျပာင္းလဲမည္ မဟုတ္ပဲ ထရန႔္ မတိုင္မီ ကာလ ကို ျပန္စဖို႔သာ ရွိေနေပသည္။

ကုလသမဂၢသည္ ယင္း၏ ၇၅ ႏွစ္ေျမာက္ စိန္ရတု ႀကီးတြင္ ကမာၻႏိုင္ငံမ်ား ဘက္စုံပူးေပါင္းေရး မဟာစီမံကိန္းႀကီး ကို ေဆြးေႏြးရန္ ဆႏၵရွိေနေသာ္လည္း ကိုဗစ္-၁၉ က ေနရာယူသြားခဲ့ၿပီ ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္လည္း ကေသာင္းကနင္း ျဖစ္ေနမႈမ်ား ကို အခြင့္ေကာင္းယူကာ မိမိတို႔ အဖြဲ႕ႀကီး ပိုမို အင္အားေကာင္းလာရန္ ဖန္တီးႏိုင္ေသးသည့္ အခြင့္အေရးမ်ားက ရွိေနဆဲ ျဖစ္သည္။

လက္ရွိ အက်ပ္အတည္းကို ကိုင္တြယ္ရန္ အျပင္ အနာဂတ္အတြက္လည္း အစီအမံမ်ား ျပဳလုပ္ႏိုင္သည္။ ပဋိပကၡ မ်ား မွ ထြက္ေျပးေနရေသာ ဒုကၡသည္မ်ား ကယ္တင္ေရးေလာက္သာ စိတ္ဝင္စားေန၍ မလုံေလာက္ေတာ့၊ လက္ရွိ ကမာၻေခါင္းေဆာင္မ်ားကလည္း မိမိတို႔ ၏ ယခင္ ေခါင္းေဆာင္ႀကီးမ်ား ၁၉၄၅ ခုႏွစ္ အတြင္း ႀကီးမားစြာ ေအာင္ျမင္မႈ ရေအာင္ လွမ္းခဲ့သည့္ ေျခလွမ္းမ်ားကို အတုယူသင့္လွေပသည္။

(၂၀၂၀ ဇြန္ လ ၁၈ ရက္ေန႔ အီေကာ္ေနာ္မစ္ မဂၢဇင္းမွ “The new world order: Global leadership is missing in action” အား ကိုးကား တင္ျပသည္)

ေလးစားစြာျဖင့္ ခရစ္ဒက္ ………..hal soe wai

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *