COVID-19 (ကိုဗစ္) ေရာဂါ ၅ လေက်ာ္လာျပီးေနာက္ ကာကြယ္ေဆးေမွ်ာ္လင့္ခ်က္

COVID-19 (ကိုဗစ္) ေရာဂါ ၅ လေက်ာ္လာျပီးေနာက္ ကာကြယ္ေဆးေမွ်ာ္လင့္ခ်က္

ကမာၻမွာ ကိုဗစ္ကပ္ေရာဂါဆိုးႀကီး ျဖစ္ပြားပ်ံ႕ႏွံ႔လာတာ အခုဆို ၄၊ ၅ လေတာင္ ရွိလာပါၿပီ။ ဒီေန႔အထိ လူေပါင္း ၅ သန္းခြဲေက်ာ္ ကူးစက္ခံထားရၿပီး ၃ သိန္းေက်ာ္အသက္ဆုံးရႈံးေနပါၿပီ။ ဗိုင္းရပ္စ္ကိုထိန္းခ်ဳပ္ဖို႔ အေကာင္းဆုံး နည္းလမ္းျဖစ္တဲ့ ကာကြယ္ေဆးထုတ္လုပ္ဖို႔ကိုလည္း ႏိုင္ငံအသီးသီးက ႀကိဳးပမ္းေနၾကပါတယ္။

ဗိုင္းရပ္စ္ကာကြယ္ေဆးအတြက္ သုေတသနျပဳလုပ္မႈမ်ား

အခုျဖစ္ပြားေနတဲ့ ကိုဗစ္ကပ္ေရာဂါက ကို႐ိုနာဗိုင္းရပ္စ္အုပ္စုထဲက ဗိုင္းရပ္စ္တစ္မ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။ တုပ္ေကြးေရာဂါ၊ ႐ုတ္တရက္ျပင္းထန္ အသက္ရႈလမ္းေၾကာင္းေရာဂါနဲ႔ MERS ေရာဂါေတြကလည္း ကို႐ိုနာဗိုင္းရပ္စ္အုပ္စုေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ ေရာဂါေတြပါပဲ။ ကိုဗစ္ျဖစ္ေစတဲ့ ကို႐ိုနာဗိုင္းရပ္စ္ကေတာ့ ဆားစ္ (SARS) ေရာဂါျဖစ္ေစတဲ့ ဗိုင္းရပ္စ္နဲ႔နည္းနည္းဆင္တူပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္လည္း ကိုဗစ္ကို SARS-CoV-2 လို႔ေခၚဆိုပါေသးတယ္။

ပုံမွန္ဆိုရင္ ကာကြယ္ေဆးတစ္မ်ိဳးထုတ္ဖို႔ ႏွစ္ေတြအမ်ားႀကီးၾကာသလို အေသးစိတ္အဆင့္ေတြအမ်ားႀကီးျဖတ္ သန္းရေပမဲ့ ဆားစ္(SARS)ေရာဂါနဲ႔ MERSေရာဂါကာကြယ္ေဆး တီထြင္တုန္းက သုေတသနတခ်ိဳ႕ကို ျပန္ၿပီး အသုံးခ်ႏိုင္တာေၾကာင့္ ကိုဗစ္ကာကြယ္ေဆးထုတ္လုပ္မႈက လုံးဝသုညကေန စတင္စရာေတာ့ မလိုအပ္ပါဘူး။ ေနာက္ၿပီး လက္ရွိလည္း တစ္ကမာၻလုံးက ေရာဂါကိုထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ဖို႔ ကာကြယ္ေဆးအသည္းအသန္ လိုအပ္ေနတာျဖစ္လို႔ ႏိုင္ငံအေတာ္မ်ားမ်ားနဲ႔ ေဆးထုတ္လုပ္တဲ့ လုပ္ငန္းႀကီးေတြလည္း ကာကြယ္ေဆးထုတ္ႏိုင္ေအာင္ အၿပိဳင္အဆိုင္ ႀကိဳးစားေနၾကပါတယ္။

ကာကြယ္ေဆးထုတ္ရာမွာ ႀကဳံရတဲ့အခက္အခဲမ်ား

ကိုဗစ္ကာကြယ္ေဆး ထုတ္ဖို႔ႀကိဳးစားတဲ့ေနရာမွာ အဓိကအခက္အခဲ (၃) ခုႀကဳံေတြ႕ရပါတယ္၊ ဒါေတြကေတာ့

စိတ္ခ်ရမႈ – ဒီေန႔အထိ တစ္ကမာၻလုံးမွာ ကိုဗစ္ကာကြယ္ေဆးထုတ္လုပ္ဖို႔စမ္းသပ္မႈေပါင္း ၁၀၀ ေက်ာ္ရွိေနၿပီး အေတာ္မ်ားမ်ားကို တိရစာၦန္ေတြမွာစမ္းသပ္ေနပါၿပီ။ ကာကြယ္ေဆးေပးထိုးေပးထားတဲ့ အေကာင္ေလးေတြမွာ ေရာဂါေၾကာင့္ ေသဆုံးမႈနည္းသြားေပမဲ့ ေရာဂါကူးစက္မႈကိုေတာ့ မကာကြယ္ႏိုင္ေသးတာကို ေတြ႕ရတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး ကာကြယ္ေဆးေၾကာင့္ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးတခ်ိဳ႕လည္း ေတြ႕ရပါတယ္။ ကိုဗစ္ကာကြယ္ေဆးကို မထုတ္လုပ္ခင္ လူေတြစိတ္ခ်လက္ခ် သုံးစြဲႏိုင္ေအာင္ စမ္းသပ္မႈေတြေသခ်ာလုပ္ဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။

အခ်ိန္ၾကာၾကာ အကာအကြယ္ေပးႏိုင္မႈ – ကိုဗစ္ကာကြယ္ေဆးအေနနဲ႔ တစ္ႀကိမ္ထိုးၿပီး လ (ဒါမွမဟုတ္) ႏွစ္နဲ႔ခ်ီကာကြယ္ႏိုင္တဲ့ အစြမ္းရွိဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ အခုေတြ႕ရွိရသေလာက္ေတာ့ ကိုဗစ္ေရာဂါ တစ္ခါကူးစက္ခံ ရရင္ ေနာက္တစ္ႀကိမ္ ကူးစက္ခံရႏိုင္ေခ် ရွိေပမဲ့ ဒီလိုျဖစ္တဲ့သူ အရမ္းနည္းပါတယ္။ ဒုတိယအႀကိမ္ ထပ္အကူးခံ ရရင္ေတာင္ အရမ္းဆိုးဆိုးဝါးဝါး မခံစားရတာကို ေတြ႕ရပါတယ္။

အသက္ႀကီးသူေတြကို ထိထိေရာက္ေရာက္ကာကြယ္ႏိုင္မႈ – အားလုံးသိတဲ့အတိုင္း ကိုဗစ္ေရာဂါက အသက္ႀကီး သူေတြမွာ ပိုျပင္းထန္ပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ကာကြယ္ေဆးက အသက္ႀကီးသူေတြကိုလည္း ထိထိေရာက္ေရာက္ ကာကြယ္ေပးႏိုင္စြမ္းရွိရပါမယ္။

ထုတ္လုပ္ႏိုင္တဲ့ကာကြယ္ေဆးအမ်ိဳးအစားမ်ား

ပိုးအရွင္ပါဝင္တဲ့ ကာကြယ္ေဆး (Live vaccines) – အားနည္းတဲ့ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးကေန ထုတ္လုပ္တဲ့ ကာကြယ္ေဆးအမ်ိဳးအစား ျဖစ္ပါတယ္။ သာမန္ထက္အားနည္းတဲ့ အေကာင္ကို ေ႐ြးထားတာျဖစ္လို႔ ထိုးသြင္းလိုက္ရင္ ေရာဂါျဖစ္သလို ျပင္းျပင္းထန္ထန္မခံရဘဲ ေရာဂါကိုဘယ္လိုတိုက္ထုတ္ႏိုင္မယ္ဆိုတာ ခႏၶာကိုယ္ကသိၿပီးသား ျဖစ္သြားေစပါတယ္။ ဝက္သက္ေရာဂါ၊ ပါးခ်ိတ္ေရာင္ေရာဂါ၊ ေက်ာက္ေရာဂါ၊ ေရေက်ာက္ေရာဂါကာကြယ္ေဆးေတြက ဒီအမ်ိဳးအစားေတြျဖစ္ပါတယ္။

ပိုးအေသပါဝင္တဲ့ကာကြယ္ေဆး (Inactivated vaccines) – ပိုးအေသ (ဒါမွမဟုတ္) အႏၲရာယ္မေပးႏိုင္တဲ့ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးသုံးၿပီး ထုတ္လုပ္ပါတယ္။ တုပ္ေကြးကာကြယ္ေဆး၊ အသည္းေရာင္အသားဝါ ဘီ ကာကြယ္ေဆး နဲ႔ ေခြး႐ူးကာကြယ္ေဆး အမ်ိဳးအစားေတြက ဒီအုပ္စုထဲပါဝင္ပါတယ္။ ပိုးအရွင္ကေန ထုတ္လုပ္တဲ့ ကာကြယ္ေဆးေတြ ေလာက္ အစြမ္းမထက္တဲ့အတြက္ ဒီလိုကာကြယ္ေဆးအမ်ိဳးအစားေတြက တစ္ႀကိမ္ထက္ပိုၿပီး ထိုးႏွံဖို႔လိုအပ္ပါတယ္။

မ်ိဳး႐ိုးဗီဇျပဳျပင္ထုတ္လုပ္တဲ့ကာကြယ္ေဆး (Genetically engineered vaccines) – DNA, RNA ေတြကို မ်ိဳး႐ိုးဗီဇနည္းနဲ႔ ျပဳျပင္ၿပီး ထုတ္လုပ္တဲ့ ကာကြယ္ေဆးျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုကာကြယ္ေဆးအမ်ိဳးအစားကို လက္ရွိအခ်ိန္ထိ စမ္းသပ္မႈတခ်ိဳ႕ လုပ္ေနေပမဲ့ လူေတြမွာအသုံးျပဳဖို႔ေတာ့ အေတာ္ေလးအလွမ္းေဝးပါေသးတယ္။

ဒီေလာက္ဆို ကာကြယ္ေဆးတစ္မ်ိဳး ထုတ္လုပ္ဖို႔ ဘယ္ေလာက္ရႈပ္ေထြးၿပီး အခ်ိန္ယူရတယ္ဆိုတာ နားလည္သေဘာေပါက္ေလာက္မယ္ထင္ပါတယ္။ ကိုဗစ္ကာကြယ္ေဆးကလည္း အခ်ိန္တိုအတြင္းထြက္ေပၚ လာဖို႔မရွိေသးတာမို႔ ေရာဂါကာကြယ္ေရးက လူတစ္ဦးတစ္ေယာက္ခ်င္းစီရဲ႕ အျပဳအမူနဲ႔စည္းကမ္းလိုက္နာမႈ ေတြအေပၚမွာပဲ မူတည္ေနတယ္လို႔ ဆိုရမွာပါ။ ဒါ့ေၾကာင့္အျပင္ထြက္တိုင္း

– ႏွာေခါင္းစည္းတပ္ပါ – လက္ကိုမၾကာခဏေဆးပါ – တတ္ႏိုင္သေလာက္ အျပင္မသြားပါနဲ႔ – ေနထိုင္မေကာင္းျဖစ္ရင္အိမ္မွာပဲေနပါ – ေရာဂါကူးစက္ခံရတယ္လို႔သံသယရွိရင္ နီးစပ္ရာသက္ဆိုင္ရာကိုအေၾကာင္းပါ

ဒီအခ်က္ေတြကိုစနစ္တက်လိုက္နာၿပီး ကာကြယ္ေဆးမေပၚေသးခင္အခ်ိန္ထိ ကိုဗစ္ေရာဂါကိုတြန္းလွန္ တားဆီးၾကဖို႔တိုက္တြန္းလိုက္ရပါတယ္။

‌ေရးသားသူ – Dr.Htoo Tint

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *